Vodič kroz Goslar, Njemačka - šta vidjeti?

Moja opsesija srednjovjekovnim njemačkim gradovima najzad me je dovela i do regije Harz, gdje se krije nekolicina pravih arhitektonskih bisera, koje sam dugo žudio da vidim. Iako su na toj listi želja prednjačili Quedlinburg, Stolberg i Wernigerode, naposlijetku je i Goslar uspio izboriti svoje mjesto u programu putovanja. I kako to obično biva, ono od čega sam imao najniža očekivanja, na kraju me je možda i ponajviše oduševilo. I dok su svi prethodno nabrojani gradovi vrijedni posjete, Goslar me je iznenadio količinom zanimljivih lokaliteta. Najlakši način da stignete do Goslara jeste preko Hannovera (oko sat vremena regionalnim vozom). Alternativa mogu da budu Berlin (oko 2,5 h brzim vozom ili 4 h regionalnim vozovima), Dortmund (3 h brzim vozom ili 4 h regionalnim vozom) ili Leipzig (2,5 do 3 h ovisno o vozu). Iako vrijedan posjete sam po sebi, preporučio bih da obilazak Goslara iskombinujete sa posjetom nekom od okolnih gradova kao što su Quedlinburg, Hildesheim ili Wernigerode, kako biste izvukli maksimum iz svog putovanja.

 

Šta posjetiti u Goslaru?

 

Goslar je jedan od onih njemačkih gradova, koji su imali sreću da budu pošteđeni razaranja u Drugom svjetskom ratu, zahvaljujući čemu je ostala sačuvana autentična arhitektura grada, koja ga je oblikovala kroz vijekove. Obično ova vrsta srednjovjekovnih gradića izgleda kao muzej na otvorenom, ali često nije moguće izdvojiti konkretne znamenitosti koje treba vidjeti. Jednostavno su lijepi i puni izuzetnih detalja, ali je teže sačiniti smislen plan obilaska. Goslar, s druge strane ima pozamašnu listu atrakcija sa konkretnom pričom i istorijskim značajem, te se kroz grad moguće kretati sa jasnom vizijom šta vidjeti. U nastavku slijedi pregled najznačajnijih gradskih atrakcija.

 

1. Marktplatz

 

Starogradski trgovi u njemačkim gradovima su obično mjesta gdje se kriju najraskošnije i najupečatljivije građevine. I mada Marktplatz u Goslaru na prvi pogled nije toliko impresivan u poređenju sa nekim drugim gradovima u okolini, poput Hildesheima ili Wernigerodea, on zapravo krije i više nego dovoljno zanimljivih detalja, zbog kojih se ovdje vrijedi zadržati. Jednom stranom trga dominira Rathaus (gradska vijećnica), izgrađena u 15. vijeku, a zatim proširivana i adaptirana u narednih 400 godina. Najpoznatiji dio vijećnice je Huldigungssaal (Dvorana odavanja počasti), raskošna sala sa oslikanim drvenim panelima, koja predstavlja jedinstven primjer kasnogotičkog enterijera u Njemačkoj. Iako je spoljašnjost vijećnice relativno jednostavna, njena unutrašnjost je ono što je čini posebnom.

 

Druga znamenitost glavnog trga je Kaiserworth, monumentalna crvena zgrada, za koju biste na prvi pogled pomislili da je zapravo vijećnica. Međutim, ova zgrada je nekadašnje sjedište trgovačkog ceha, te je okupljala ugledne trgovce, a prije svega trgovce tkaninama. Podignuta je 1494. godine, a na njenoj fasadi se posebno ističu kipovi careva (tokom moje posjete su bili na restauraciji), postavljeni u 17. vijeku kao simbol bliske povezanosti Goslara sa carevima Svetog Rimskog Carstva. Ipak, najzanimljiviji detalj cijele zgrade je mali kip na lijevoj, bočnoj strani zgrade. U pitanju je Dukatenmännchen ili Dukatenscheißer, čovječuljak koji je prikazan dok vrši veliku nuždu, izbacujući pri tome dukate. On je zapravo satiričan prikaz bogatstva i dugova u srednjem vijeku.

 

Glockenspiel am Marktplatz je treća znamenitost glavnog trga vrijedna pomena. Nalazi se na vrhu lijepe, ali ne pretjerano upečatljive građevine Kämmereigebäude, nasuprot gradske vijećnice. Ovaj muzički sat je poseban po tome što ne prikazuje careve ili svece, kao većina drugih njemačkih kariljona, nego priča priču o rudarenju na Rammelsbergu, koje je Goslaru donijelo bogatstvo i značaj tokom više od hiljadu godina. Sat svira četiri puta u toku dana (09:00, 12:00, 15:00 i 18:00 h), a kada se to desi, otvaraju se troja bakrena vratanca i pojavljuju se pokretne figure koje izvode performans. Predstava je podijeljena u tri scene: legenda o vitezu Rammu čiji je konj navodno otkrio rudu srebra kopitom; car Henrik III koji organizuje rudarsku djelatnost; i rudari starog i modernog doba, koji prikazuju razvoj eksploatacije rude kroz vijekove. Sat je postavljen 1968. povodom obilježavanja 1000 godina rudarstva na Rammelsbergu, a predstava traje oko šest minuta.

 

Pored tri glavne znamenitosti Marktplatza, na trgu se nalazi još nekolicina vizuelno privlačnih zdanja, uključujući i Marktbrunnen, fontanu smještenu u centru trga, karakterističnu po zlatnom orlu na vrhu. Treba spomenuti i to da se trg tokom božićnih praznika pretvara u jedan od najvećih i najljepših božićnih sajmova u Njemačkoj.

 

2. Crkva Svetih Kuzme i Damjana

 

Crkva Svetih Kuzme i Damjana (Marktkirche St. Cosmas und Damian) je glavna protestantska crkva Goslara i jedna od najupečatljivijih građevina starog grada. Smještena je uz sami Marktplatz, odmah pored vijećnice i najlakše ju je prepoznati po dva nejednaka tornja, koji dominiraju panoramom grada. Posvećena je Svetim Kuzmi i Damjanu, braći ljekarima iz ranog hrišćanstva, koji se smatraju zaštitnicima ljekara, apotekara i bolesnika. Posebna atrakcija za posjetioce je uspon na sjeverni toranj, gdje vas nakon više od 230 stepenica čeka jedan od najljepših pogleda na krovove Goslara, trg, Carsku palatu i planinu Harz.

 

3. Brusttuch

 

U neposrednoj blizini crkve nalazi se jedna od najneobičnijih kuća u Goslaru, danas pretvorena u hotel. Brusttuch je sagrađena u prvoj polovini 16. vijeka, kao kuća bogatog pravnika Hohannesa Thilinga, i smatra se jednim od najljepših renesansnih drvenih zdanja u gradu. Kuća je specifična po svom trapezastom obliku, gdje gotovo da nema pravih uglova, što je zahtijevalo veliku vještinu prilikom gradnje, naročito pri konstrukciji strmog krova. Najveća atrakcija kuće su ipak njene drvene rezbarije na spratu fasade. Među njima se nalaze likovi iz antičke mitologije, fantastična bića, alegorijske scene i brojni simboli renesansnog doba. Najpoznatija je figura Butterhanne, koja je postala jednim od simbola Goslara. Prikazuje sluškinju kako pravi maslac, dok istovremeno podiže suknju i pokazuje stražnjicu đavolu prikazanom na susjednoj konzoli. Prema narodnom vjerovanju, time je tjerala zle sile koje bi mogle pokvariti maslac. Ovo nije jedina intrigantna figura na gredama, jer se odmah pored nje nalazi prikaz nage žene koja naopačke jaše jarca. Zastanite ispred ove kuće i prepustite se analiziranju njene fasade, jer će priče same početi da se pripovijedaju.

 

4. Carska palata Goslar

 

Carska palata (Kaiserpfalz Goslar) je najvažniji istorijski spomenik Goslara i jedan od najznačajnijih sačuvanih srednjovjekovnih dvoraca u Evropi. Izgrađena je u 11. vijeku za cara Henrika III, u vrijeme kada je Goslar zahvaljujući rudnicima srebra na Rammelsbergu, bio jedno od političkih i ekonomskih središta Svetog Rimskog Carstva. Palata je danas najveća i najbolje očuvana svjetovna građevina iz 11. vijeka, sjeverno od Alpa. U poređenju sa kasnijim kraljevima, koji su imali stalne prijestonice, njemački carevi su neprestano putovali po carstvu. Stoga su koristili mrežu carskih rezidencija zvanih „Kaiserpfalz“, a Goslar je bio među najvažnijima. Tokom više od 200 godina, ovdje su održavani carski sabori, politički skupovi i dvorska vijećanja, na kojima su donošene odluke koje su uticale na veliki dio tadašnje Evrope. Od prvobitnog kompleksa je sačuvana i Kapela svetog Ulriha, u čijoj kripti se nalazi srce cara Henrika III, koje je prema njegovoj želji sahranjeno baš u Goslaru. Velika katedrala koja se nekada nalazila nasuprot palate, srušena je u 19. vijeku, a sačuvan je samo sjeverni trijem, u kojem se nalazi replika carskog prijestola. Originalno prijestolje iz 11. vijeka se čuva u palati, i jedno je od samo dva sačuvana srednjovjekovna prijestolja careva Svetog Rimskog Carstva.

 

5. Tradicionalne drvene kuće

 

Tradicionalne drvene kuće (Fachwerkhäuser) su bile glavni motiv moje posjete Goslaru, i ujedno jedan od glavnih razloga zašto je grad upisan na UNESCO-vu listu zaštićene kulturne baštine. U gradu je sačuvano više od 1.500 istorijskih kuća, izgrađenih između 15. i 19. vijeka, što Goslar čini jednim od najbolje očuvanih srednjovjekovnih gradova u Njemačkoj. Bogatstvo grada je omogućilo njegovim stanovnicima da grade raskošne kuće, koje su istovremeno služile kao domovi i trgovački prostori. Najljepše kuće je moguće naći u ulici Frankenbergerstraße i trgu Frankenberger Plan, zatim u ulicama Schreiberstraße i Münzstraße, na Marktplatzu i u ulici Hoher Weg.

 

6. Ostaci starih gradskih zidina

 

U vrijeme kada je grad stekao bogatstvo zahvaljujući rudniku srebra, javila se i potreba njegove zaštite, te je izgrađen sistem odbrambenih zidina. Breite Tor (Široka kapija) bio je najvažniji ulaz u Goslar. Izgrađen je 1443. godine i kasnije proširen u pravo utvrđenje. Nije bio samo kapija, nego složen odbrambeni kompleks sa unutrašnjom i vanjskom kapijom, kulama i kasarnom za stražare. Rieslingturm je danas jedini sačuvani sjeverni toranj nekadašnje vanjske kapije Breite Tor-a. Nekada je postojao i južni toranj, ali je srušen tokom 19. vijeka, kada je većina gradskih utvrđenja uklonjena, kako bi se grad mogao širiti. Još jedan važan ostatak gradskih zidina je Zwingerturm, ogromna kružna kula, podignuta 1517. godine, nakon pojave topova i vatrenog oružja. Sa zidovima debelim do 6,5 metara, prečnikom od 26 metara i visinom od oko 20 metara, smatra se jednim od najjačih sačuvanih odbrambenih tornjeva u Evropi.

 

7. Großes Heiliges Kreuz

 

Großes Heiliges Kreuz je pomalo zanemarena, ali interesantna znamenitost Goslara,. Osnovan je 1254. godine kao gradski hospicij i ustanova za brigu o siromašnima, starima, bolesnima i siročadi. Osim toga, pružao je i smještaj hodočasnicima i putnicima koji su prolazili kroz grad. Smatra se najstarijom sačuvanom građanskom socijalnom ustanovom u Njemačkoj. U srednjem vijeku su ovakve ustanove bile važan dio gradskog života, jer tada nije postojao moderan sistem socijalne zaštite. Danas je djelimično pretvorena u radionice lokalnih zanatlija (staklara, zlatara, keramičara, umjetnika koji rade sa papirom i tekstilom), a u jednom krilu se još uvijek nalaze stanovi za starije osobe, pa kompleks još uvijek služi društvenoj brizi, baš kao i u 13. vijeku.

 

8. Gustav Adolf Stabkirche

 

Svega pola sata vožnje autobusom sa glavne autobuske stanice u Goslaru, dovoljno je da stignete do jedne od najneobičnijih atrakcija u Njemačkoj. U pitanju je Gustav Adolf Stabkirche, crkva u naselju Hahnenklee, izgrađena između 1907. i 1908. godine po uzoru na srednjovjekovne norveške drvene crkve. Crkva je u potpunosti izgrađena od smrekinog drveta iz okolnih šuma, a njen izgled podsjeća na vikinške brodove, što se vidi po bogato rezbarenim zmajevima na krovu i dekorativnim drvenim detaljima. Unutrašnjost je prostranija od norveških uzora, sa oko 240 sjedećih mjesta i velikim prozorima koji omogućavaju mnogo prirodne svjetlosti. Crkva je smještena u prirodnom ambijentu, te stoga možete iskoristiti posjetu i za šetnju i relaksaciju u ugodnom ambijentu.

 

9. Rudnik Rammelsberg

 

Rammelsberg je jedan od najznačajnijih rudnika u evropskoj istoriji. Više od hiljadu godina ovdje su se eksploatisale rude srebra, bakra, olova i cinka, što je u velikoj mjeri doprinijelo bogatstvu i razvoju Goslara. Zbog izuzetne očuvanosti rudarskih postrojenja i njegove istorijske važnosti, rudnik je zajedno sa starim gradom Goslarom 1992. godine uvršten na listu UNESCO svjetske baštine. Nakon zatvaranja proizvodnje 1988. godine, zahvaljujući inicijativi građana spriječeno je rušenje kompleksa, a rudnik je pretvoren u muzej i turističku atrakciju. Danas posjetioci mogu obići podzemne hodnike, voziti se rudarskim vozićem, razgledati postrojenja za preradu rude i upoznati se s razvojem rudarske tehnologije kroz brojne stalne i privremene izložbe. 

Preuzimanje teksta i fotografija nije dozvoljeno bez pismene saglasnosti autora.